museum de Fundatie

Het gebouw van Museum de Fundatie in Zwolle verbindt bijna twee eeuwen bouwgeschiedenis met een eigentijdse blik op kunst, architectuur en publiek. Aan de ene kant staat het museum stevig geworteld in het verleden van Zwolle; aan de andere kant is het, met de opvallende Wolk op het dak, uitgegroeid tot een hedendaags icoon van de stad.

Het oudste deel van het gebouw werd gebouwd tussen 1838 en 1841. Het was toen geen museum, maar een paleis van justitie. Dat betekent dat er recht werd gesproken. Het gebouw werd ontworpen door de Haagse architect Eduard Louis de Coninck. Je kunt nog goed zien dat het gebouw vroeger een belangrijk openbaar gebouw was. Het heeft een statige en rustige uitstraling. De voorkant is symmetrisch en klassiek. Het gebouw staat op een bijzondere plek in Zwolle: tussen de oude binnenstad en de singels rond de stad.

Later kreeg het gebouw andere functies. Het werd onder andere gebruikt door de Rijksplanologische Dienst. In 2004 en 2005 werd het gebouw verbouwd tot museum. Dat gebeurde naar ontwerp van architect Gunnar Daan. Zo kreeg het oude paleis van justitie een nieuwe bestemming. Het werd een plek voor kunst, ontmoeting en inspiratie.

In 2012 en 2013 veranderde het gebouw opnieuw. Toen werd het museum uitgebreid met de opvallende opbouw op het dak. Deze opbouw wordt vaak de Wolk genoemd. De Wolk is ontworpen door Hubert-Jan Henket van Bierman Henket Architecten. De Wolk valt meteen op. Het oude gebouw is strak, klassiek en recht. De Wolk is juist rond, zacht en modern. Daardoor ontstaat er een spannend contrast tussen oud en nieuw.

Aan de buitenkant is de Wolk bedekt met 55.000 wit-blauwe keramische tegels. Deze tegels zijn gemaakt door Koninklijke Tichelaar Makkum. Door het licht en het weer ziet de Wolk er steeds een beetje anders uit. Soms lijkt hij blauw, soms wit of zilverachtig. Daardoor lijkt de opbouw bijna te zweven boven het museum.

Bijzonder is dat ook inwoners en bezoekers konden bijdragen aan de Wolk. Mensen konden voor 10 euro een tegel kopen voor de dakbedekking. Op de achterkant van die tegel mochten zij een persoonlijke boodschap schrijven. Na het plaatsen van de tegels waren deze teksten niet meer te zien, maar ze werden wel gedeeld via de Facebookpagina van het museum. Zo kreeg de Wolk niet alleen een keramische buitenkant, maar ook een verborgen laag met persoonlijke verhalen, namen en wensen.

Een groot ovaal raam biedt uitzicht over de historische binnenstad van Zwolle. Zo kijkt het nieuwe deel van het museum letterlijk uit over de stad waaruit het gebouw is voortgekomen. Ook van binnen zorgt de uitbreiding voor een bijzondere ervaring. 

In de Wolk bevinden zich twee tentoonstellingsruimtes met een onconventionele, vloeiende vorm. Die ruimtes contrasteren sterk met de klassieke zalen van het oorspronkelijke museumgebouw. Juist daardoor kan Museum de Fundatie in Zwolle verschillende soorten kunst tonen: van historische werken in meer traditionele zalen tot hedendaagse installaties en presentaties die vragen om ruimte, openheid en een andere manier van kijken.

De Wolk wordt in de volksmond ook wel het Ei genoemd, vanwege de ronde, ellipsvormige opbouw op het dak. Op dat dak staat ook een opvallend beeld: de Dikke vette gouden vredesduif van kunstenaar Marte Röling. Het beeld is gemaakt van bladgoud op polyester en hoort bij de collectie van Museum de Fundatie. De duif is ruim twee meter hoog en bijna drie meter breed. Daardoor is hij goed zichtbaar en vormt hij, samen met de Wolk, een herkenbaar beeld in de stad.

De gouden duif geeft het gebouw nog iets extra’s. Boven op het statige oude paleis en de moderne Wolk zit een grappig, glanzend kunstwerk. Het gebouw van Museum de Fundatie combineert zo oud met nieuw, statig met speelsheid. Door de persoonlijke boodschappen op de tegels vertelt het gebouw ook iets over de verbondenheid van mensen met het museum. Het gebouw van Museum de Fundatie vertelt zo meerdere verhalen tegelijk. Welk verhaal spreekt jou het meeste aan?

Fotografie: Edwin van der Sande